رهروان ولایت ـ فرهنگ‌های موجود در جوامع، از عوامل متعدّدی متاثّر است كه یكی مهم‌ترین آن؛ دین و آموزه‌های وحیانی است. بنابراین دین یك عامل تاثیرگذار در فرهنگی است كه به آن وارد می‌شود، امّا این به معنای تغییر در فرهنگ گذشته یا تاسیس فرهنگی متفاوت نیست، بلكه... 

به خدمت گرفتن شاخص‌های مناسب فرهنگ گذشته نیز اگر با آموزه‌های دینی مغایرت نداشته باشد، می‌تواند مورد توجه و تایید قرار گیرد.

از سویی دیگر، الگوهای رایج در یك سبك زندگی خاص، بر فرهنگ حاكم بر جامعه و شاخص‌های آن بنا می‌شود. پس در یك رابطه طولی اینچنین می‌توان گفت كه «دین، تاثیر مستقیم در فرهنگ جامعه دارد و فرهنگ هم نظام معنایی خاصّی برای زندگی فردی و اجتماعی تعریف می‌كند و این نظام معنایی، سرچشمه و خاستگاه مجموعه در هم تنیده‌ای از الگوهای خاص برای زندگی است كه یك كل منسجم و متمایز را در قالب سبك زندگی پدید می‌آورد»[1]

این ارتباط وثیق و دو سویه دین و فرهنگ، مورد تایید اندیشمندان غربی نیز قرار گرفته است؛ به عنوان نمونه آقای «ساموئل هانتینگتون» در كتاب خود با عنوان تمدن‌ها و بازسازی نظام جهانی می‌نویسد: رابطه ذاتی فرهنگ و دین، مسئله‌ای است كه اندیشمندان غربی به آن توجّه كرده‌اند[2] و همچنین آقای «گئورگ زیمل» كه با توجّه به نقش خاصّ دین در شكل گیری سبك زندگی، معتقد است در موقعیّت‌های برآمده از ناسازگاری درونی انسان، دین در مقام شیوه زیستن دیده می‌شود.[3]

بنابراین نقش و تاثیر دین در تولید و انتخاب سبك زندگی، نكته‌ای غیر قابل انكار است. دین اسلام هم از این قاعده مستثنا نیست، بلكه علیرغم اینكه مفهوم سبك زندگی در ادبیات موجود در علوم اجتماعی یك مفهوم به نسبت جدید است، امّا آموزه‌های اسلامی (اعم از سیره و گفتار) از ابتدا همواره مملو از مجموعه‌هایی از قواعد و مناسبات معیّن بوده كه هر كدام از آنها می‌تواند واجد یك سبك قلمداد شود.

این قواعد و مناسبات، با گسترش اسلام، به سرعت، مرزهای زمینی، فكری و اعتقادی را در نوردید و فرهنگ‌های موجود در جوامع مختلف از آن متاثّر شدند. البتّه وجود موانعی به وسعت تاریخ اسلام (از جمله خانه‌نشینی صاحبان و وارثان اصلی خلافت) موجب شد تا این قواعد و مناسبات اسلام ناب، فرصت ظهور و نهادینه شدن به صورت فراگیر را نداشته باشند، بلكه تنها افرادی كه سه مقوله «ایمان»، «آگاهی» و «بصیرت» را چراغ راه قرار داده‌اند در مواردی توانسته‌اند توفیق پیاده‌سازی آن را داشته باشند.

پس با این بیان، می‌توان سوال افرادی كه از اسلام و مسلمین نالانند و قائل به عدم توانایی این دین آسمانی در حكومت‌داری هستند را با یك سوال دیگر پاسخ داد و آن اینكه: در این چهارده قرنی كه از اسلام گذشته است، چه زمانی سبك زندگی اسلامی، فرصت بروز، نهادینه و بارور شدن را داشته است، كه بخواهیم به آن استناد كرده و بگوییم این دین، سبك خوبی ارائه نكرده است؟[4]

-------------------------------------------

پی‌نوشت:

1. فاضل قانع، حمید، 1392، سبك زندگی بر اساس آموزه های اسلامی، مركز پژوهش های اسلامی صدا و سیما.
2. هانتینگتون، ساموئل، 1380، تمدن و بازسازی نظام جهانی، ترجمه: مینون احمدسرتیپ، تهران، كتاب سرا.
3. زیمل، گئورگ، 1388، مقالاتی درباره دین، ترجمه شهناز مسمی پرست، تهران، ثالث.
4. برگرفته از مقاله سبك زندگی امام جواد(علیه‌السلام)، محمد مهدی قربانی.





برچسب ها: فرهنگ، سال فرهنگ، سال اقتصاد، سال فرهنگ و اقتصاد، فرهنگ و اقتصاد با عزم ملی و مدیریت جهادی، دین و فرهنگ، فرهنگ و دین،
داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 1 اردیبهشت 1393 توسط محمد مهدی قربانی